Laatst hoorde ik in een podcast van Headspace het verhaal van Dora. Tijdens een familiebezoek had haar moeder tegen haar gezegd dat ze altijd al een gevoelig persoon is geweest. Ze vertelde hoe Dora vroeger de stemming van anderen aanvoelde, hoe ze stil werd als iemand in de ruimte van slag was, zelfs als daar niets over werd gezegd, en dat ze als kind huilde wanneer er iets verdrietigs gebeurde in tekenfilms.

Net als vele van ons leerde Dora tijdens het opgroeien dat emoties een probleem zijn. Dat huilen betekent dat je zwak bent en dat gevoelig zijn je ‘moeilijk’ maakt. Ze deed dus haar best haar sensitiviteit te verbergen, vooral op haar werk. Voor een overleg oefende ze wat ze wilde zeggen en hoe ze het wilde zeggen, zodat ze niet te emotioneel of ‘soft’ zou overkomen. Ze was bang door haar sensitiviteit een onprofessionele of kwetsbare indruk te maken.

Haar verhaal raakte me, omdat ik er veel in herken. Ook ik ben altijd gevoelig geweest. Vroeger werd ik vaak verlegen genoemd, later werd dat ‘te bescheiden’. Hoewel dit meestal stimulerend bedoeld was — “je mag meer van jezelf laten zien” — hoorde ik vooral: er is iets mis met jou. Lange tijd zag ik mijn sensitiviteit als een zwakte en probeerde ik het weg te stoppen. Hoewel ik van mezelf weet dat ik niet zwak ben, was ik wel bang om zwak of kwetsbaar over te komen door mijn gevoelige en introverte aard.

We leven nu eenmaal in een extraverte wereld, waarin we van jongs af aan gestimuleerd worden om onszelf te laten zien en horen.

In Nederland bestaat ongeveer 54 procent van de bevolking uit extraverten, tegenover 22 procent introverten; de rest zit daar ergens tussenin (Psychologie Magazine). Doordat extraverte mensen zich makkelijker laten zien en horen kan dat verschil nog groter lijken. 

Als ik naar datingprogramma’s als Winter vol Liefde of First Dates kijk lijkt iedereen op zoek te zijn naar iemand die spontaan is en vooral ‘tegengas kan geven’ — eigenschappen die meer bij extraverte mensen passen. Dat beeld wordt waarschijnlijk versterkt doordat introverte mensen zich minder snel aanmelden voor dit soort programma’s, maar soms heb ik ook het gevoel dat mensen zoiets zeggen om zelf meer als sociaal en extravert over te komen, terwijl dat misschien niet altijd hun natuurlijke aard is.

Is onze maatschappij is er meer waardering voor extraverte kwaliteiten zoals sociaal, spontaan en een 'teamplayer' zijn. Dat is jammer, want daardoor kunnen de introverte en meer sensitieve mensen (wat niet hetzelfde is maar volgens mij wel vaak samengaat) onder ons zich minder gewaardeerd voelen. Terwijl zij hun eigen kwaliteiten hebben die net zo waardevol zijn.

Zo kan onze dochter bijvoorbeeld precies de goede dingen zeggen op het goede moment wanneer iemand in huis zich even wat minder voelt. Ze ziet ook welke kinderen in de klas minder populair zijn en vaak als laatste gekozen worden, en doet haar best deze kinderen erbij te betrekken. Hoe mooi is dat?

Laatst haalde ze een 9 voor een topografietoets — best een prestatie, want aan het begin van de week had ze veel weerstand tegen het leren. Ze dacht dat het toch niet ging lukken en dat ze het nooit allemaal kon onthouden. Ze was dan ook trots op haar cijfer maar vertelde me uit school ook over een jongen uit haar klas (groep 5) die een 2 had gehaald. Ze had hem in de gaten gehouden omdat ze dacht dat hij misschien verdrietig zou zijn. Dat vind ik mooi.

In de podcast vertelt Dora over een moment waarop ze moest spreken voor een groep mensen, na een zware week met weinig slaap. Ze kon het op dat moment niet opbrengen zich sterker voor te doen dan ze zich voelde en benoemde dat aan het begin van de meeting. Tegen haar verwachting in kreeg ze daar veel positieve reacties op. Door zich kwetsbaar op te stellen durfden anderen ook meer open te zijn en ontstond er meer verbinding.

Ik hoop dat er in onze maatschappij steeds meer ruimte en waardering komt voor de kwaliteiten van sensitieve en introverte mensen. Tot die tijd is het misschien al een mooie stap als we die kwaliteiten in ieder geval in onszelf leren waarderen.